De atoombommen op Hiroshima en Nagasaki : rijk en gevarieerd bezoek aan Antwerpen !

Op dinsdag 30 september trokken alle leerlingen van het laatste jaar in het kader van de lessen Geschiedenis met de trein naar Antwerpen.

Elk jaar organiseert het ‘Nationaal Vredesgedenkteken voor de Atoomslachtoffers van Nagasaki’ een tentoonstelling in een stad die, zoals Hiroshima en Nagasaki, zwaar heeft geleden onder bombardementen. Men wil het tragische gebeuren in Hiroshima en Nagasaki bekend maken aan zoveel mogelijk mensen in de wereld, men wil de slachtoffers van de atoombom gedenken en uitdrukking geven aan een oprecht verlangen naar duurzame vrede.
Uiteraard hoopt men dat toekomstige generaties lessen trekken uit het verleden.

Het Spaanse Guernica huisvestte de tentoonstelling vorig jaar. Antwerpen werd dit jaar door Nagasaki uitgekozen omwille van de vele slachtoffers en de zware vernielingen onder de V-bommen tijdens WO II.
De tentoonstelling loopt nog tot en met 12 december 2008 in het Vredescentrum van de Provincie en de Stad Antwerpen vzw, Lombardenvest 23, is alle werkdagen gratis te bezoeken van 9.30 tot 17 uur en loont de moeite.
De expositie omvat naast fotopanelen en video’s ook overblijfselen en persoonlijke herinneringen van overlevenden.

De didactische uitstap onder leiding van de leerkrachten Geschiedenis bestond uit vier delen. Op het programma stonden een bezoek aan die knappe tentoonstelling, een filmvoorstelling, een stadswandeling en een ontmoeting met een overlevende.

De leerlingen keken met verbijsterde ogen naar de documentaire en waren duidelijk onder de indruk van de aangrijpende foto’s en de tekeningen die de gruwel zichtbaar maakten.
Zowel in de film als in de tentoonstelling staan immers die afgrijselijke atoomaanval en het verhaal van de slachtoffers centraal. Beide willen in essentie twee zaken overbrengen: dat het gebeurd is en dat het verschrikkelijk was. Op geen enkel moment pretendeert men de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog te brengen, noch wordt er verwezen naar de schuldvraag. Men wil de volle aandacht vestigen op de rampzalige gevolgen van het gebruik van atoomwapens opdat men doordrongen wordt van de boodschap dat zoiets nooit meer mag gebeuren.
Toch moet ook achter en voorbij de gruwel gekeken worden om te vermijden dat zoiets opnieuw zou plaatshebben. Inleving in de slachtoffers kan beschouwd worden als een noodzakelijke eerste stap die idealiter gevolgd wordt door de vraag hoe zoiets kon gebeuren.

Iedereen kent de beelden van de paddestoelwolk maar onze leerlingen zullen de door de atoombom berokkende schade niet zo vlug meer vergeten : de onschuld, de waanzin, de verkoolde lijken, de verdwenen steden, de massale vernietiging. Er was poëzie en een ontroerend verhaal over papieren kraanvogels.
Sadako Sasaki was twee jaar oud ten tijde van de atoomaanval. Ze groeide sterk en gezond op, maar 10 jaar na de feiten werd bij haar leukemie vastgesteld. Ze was er evenwel rotsvast van overtuigd dat het vouwen van 1000 papieren kraanvogels haar zou genezen. Helaas stierf Sadako acht maanden
later. Sindsdien staat de kraanvogel symbool voor duurzame vrede en de strijd tegen kernwapens.
Er was deskundige uitleg over kernkoppen en neutronen, over hittestraling en radioactiviteit, over de heropbouw, de nucleaire wapenwedloop en het non-proliferatieverdrag.
De leerlingen keken, lazen en hadden het druk met het invullen van hun vragenlijst. Ze weten nu dat die twee data, 6 en 9 augustus, de tragedie van de atoombom vertellen en spreken over oorlog en vernietiging. Ze beseffen nu ook dat die twee steden, een waarschuwing en tegelijkertijd een oproep zijn om te werken aan een vreedzame wereld !

De getuigenis van Hiroshi Matsuzoe, overlevende van de atoomaanval, sprak eveneens tot de verbeelding. Hij was 14 jaar toen de atoombom op Nagasaki viel. Hij vertelde zijn verhaal in het Japans met simultaanvertaling naar het Engels en net zoals de tentoonstelling was het een krachtig pleidooi tegen het bestaan en het gebruik van atoomwapens.

“Ik zat in de derde klas van de middelbare school toen de atoombommen vielen. Ik was als middelbare scholier opgeroepen om te werken in de staalfabriek.
Ik weet nog goed hoe verschrikkelijk bang ik was toen er bij ons in de buurt bommen ontploften, tijdens de eerste echte luchtaanval waarbij de fabriek het doelwit was, op 1 augustus. Het was precies daarom dat ik op 9 augustus niet in de fabriek was. Ik was die ochtend wel op mijn werk verschenen, maar toen het luchtalarm afging, ben ik onmiddellijk weer naar huis gestuurd, ongeveer 3,8 kilometer van het hypocentrum. Iets over elven hoorde ik het gebrom van een vijandelijk vliegtuig en ik keek naar boven.

Plotseling was er een lichtflits en werd ik getroffen door een intens stralende hitte. Omdat ik op dat moment mijn hemd al had uitgedaan, liep ik aan één kant van mijn bovenlichaam brandwonden op. Rondom mij zag ik mensen, verbrand, bebloed, op zoek naar water ter afkoeling. Bij een nabijgelegen rivier staken mensen hun hoofd in het water. Zij stierven haast onmiddellijk. De lichamen gleden in de rivier en vormden in het midden van de rivier een soort dam. Het was afgrijselijk om te zien hoe vlug de rivier rood kleurde en meer en meer lichamen de “dam” vergrootten. “

Het hoeft geen betoog dat het muisstil was in de zaal…

Op het programma stond ook nog een wandelzoektocht die startte
naast het Centraal Station in de Pelikaanstraat, het wereldvermaarde centrum van de diamanthandel.
Het eerste gedeelte van de zoektocht ging door een groot gedeelte van de Joodse buurt waar zo’n 20.000 orthodoxe Joden wonen : een van de grootste gemeenschappen van charedische (ultra-orthodoxe ) Joden ter wereld.
De wandelzoektocht liep verder naar de wijk Zurenborg.

Liefhebbers van Art Nouveau kunnen hier echt hun hart ophalen: de wijk is immers een waar “openluchtmuseum” van architectonische pronkstukken die tussen 1890 en 1910 werden gebouwd. Meer dan 170 gebouwen in de wijk vallen onder monumentenzorg.   
Het centrum van de wijk is de Dageraadsplaats : dit is een groot plein waar 10 straten beginnen. In de jaren ’50 begon de buurt te verloederen maar sinds de jaren ’90 kwamen er weer veel jonge mensen wonen.  Deze zorgden ervoor dat de buurt weer een aantrekkelijke uitstraling kreeg.
De wandeltocht eindigde in de Cogels-Osylei, een van de beroemdste straten van Antwerpen. Gotiek naast Vlaamse renaissance, klassiek naast Art Nouveau en Moorse invloeden: een veelheid aan stijlen die samen toch mooi oogt.

Ook al bedierf de regen de pret, het dagje Antwerpen was meer dan de moeite waard !